Remapping Tradition in Southeast Asia – Embodied Knowledge” นำเสนอผลการวิจัย 9 นาฏศิลป์ ผ่านศิลปะ เทคโนโลยี และ Motion Capture
พิเชษฐ กลั่นชื่น แดนซ์ คอมปานี จัดงาน “Remapping Tradition in Southeast Asia – Embodied Knowledge: Public Forum & Performance Showcase” ณ ศูนย์ศิลปการละครสดใส พันธุมโกมล คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เพื่อนำเสนอผลการดำเนินงานของโครงการ Re-mapping Tradition in Thailand and Southeast Asia ซึ่งสำรวจนาฏศิลป์ดั้งเดิมในฐานะ “องค์ความรู้ทางกาย (Embodied Knowledge)” และตั้งคำถามว่า องค์ความรู้ที่สั่งสมและถ่ายทอดผ่านร่างกายจะสามารถถูกศึกษา บันทึก วิเคราะห์ ถ่ายทอด และนำไปต่อยอดสู่อนาคตได้อย่างไร
พิธีเปิดได้รับเกียรติจาก นางสาวรานี อิฐรัตน์ รองปลัดกระทรวงวัฒนธรรม และ พิเชษฐ กลั่นชื่น ผู้ก่อตั้งและผู้อำนวยการศิลป์ พิเชษฐ กลั่นชื่น แดนซ์ คอมปานี ร่วมกล่าวเปิดงาน พร้อมด้วยผู้แทนจากกรมส่งเสริมวัฒนธรรม และสำนักงานส่งเสริมศิลปะวัฒนธรรมร่วมสมัย (สศร.) ซึ่งเป็นหน่วยงานผู้สนับสนุนโครงการ เข้าร่วมงาน
โครงการ Re-mapping Tradition in Thailand and Southeast Asia เริ่มต้นจากการพัฒนาองค์ความรู้หมายเลข 60 (No. 60) ของพิเชษฐ กลั่นชื่น ซึ่งใช้เป็นกรอบในการศึกษานาฏศิลป์ไทย ก่อนขยายคำถามออกไปสู่ภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยระยะที่ 1 Research & Documentation ได้รับการสนับสนุนจากกรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม และทำงานร่วมกับศิลปินและนักวิชาการจาก 9 ประเทศ ได้แก่ ไทย ลาว เมียนมา เวียดนาม ฟิลิปปินส์ มาเลเซีย สิงคโปร์ อินโดนีเซีย และบรูไน เพื่อเก็บข้อมูลภาพ วิดีโอ แผนภาพการเคลื่อนไหว และบริบททางวัฒนธรรมของนาฏศิลป์แต่ละรูปแบบ
ผลจากการเก็บข้อมูลในระยะที่ 1 ถูกนำมาต่อยอดใน Phase 2: Embodied Knowledge Laboratory ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานส่งเสริมศิลปะวัฒนธรรมร่วมสมัย (สศร.) ผ่านกระบวนการแลกเปลี่ยนระหว่างศิลปิน นักวิชาการ นักออกแบบท่าเต้น และนักพัฒนาเทคโนโลยี เพื่อสำรวจว่าองค์ความรู้ที่อยู่ในร่างกายจะสามารถถูกแปลงให้เป็นรูปแบบที่ศึกษา เปรียบเทียบ สื่อสาร และนำกลับไปใช้สร้างสรรค์ได้อย่างไร
หนึ่งในกระบวนการสำคัญของโครงการคือการนำ No. 60 มาใช้ในการอ่านและวิเคราะห์การเคลื่อนไหวของนาฏศิลป์จากทั้ง 9 ประเทศผ่าน Movement Diagram ซึ่งทำให้ศิลปินสามารถมองเห็นและตั้งคำถามต่อโครงสร้างการเคลื่อนไหวของนาฏศิลป์ของตนเองจากมุมมองใหม่ ขณะเดียวกัน Diagram ยังถูกนำกลับมาใช้เป็นเครื่องมือในการเรียนรู้ ทดลอง และสร้างสรรค์ท่าเต้นใหม่ โดยยังคงเชื่อมโยงกับองค์ความรู้และบริบทดั้งเดิมของแต่ละวัฒนธรรม
อีกส่วนสำคัญของงานคือการสาธิตกระบวนการทำงานร่วมกับ Motion Capture โดย Cie Gilles Jobin / Studio44MocapLab จากประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ซึ่งนำเทคโนโลยีการบันทึกการเคลื่อนไหวเข้ามาทำงานร่วมกับศิลปินนาฏศิลป์ดั้งเดิมทั้ง 9 ประเทศ เพื่อสำรวจว่าการแปลงการเคลื่อนไหวของร่างกายให้กลายเป็นข้อมูลดิจิทัลจะสามารถเปิดมุมมองใหม่ต่อการศึกษา การวิเคราะห์ การสร้างสรรค์ และการถ่ายทอดองค์ความรู้ทางนาฏศิลป์ได้อย่างไร
ขณะเดียวกัน ดร. พัทน์ ภัทรนุธาพร จาก MIT Media Lab ได้นำเสนอแนวคิดด้าน AI, embodied intelligence และ ancestral intelligence รวมถึง Tree of Dance เทคโนโลยีและอัลกอริทึมที่พัฒนาร่วมกับพิเชษฐ กลั่นชื่น เพื่อทดลองเชื่อมโยงและมองเห็นความสัมพันธ์ระหว่างคลังการเคลื่อนไหวจากนาฏศิลป์ทั้ง 9 รูปแบบ
นอกจากการเสวนาและการสาธิตเทคโนโลยีแล้ว ผู้เข้าร่วมงานยังได้ชม “Performance Showcase: Embodied Knowledge in Practice” ซึ่งนำศิลปินนาฏศิลป์ดั้งเดิมจากทั้ง 9 ประเทศกลับเข้าสู่พื้นที่การแสดง เพื่อทดลองนำองค์ความรู้จากกระบวนการวิจัย การทำ Diagram และ Motion Capture มาสู่การสร้างสรรค์ร่วมสมัย เชื่อมโยงรากฐานของนาฏศิลป์ดั้งเดิมเข้ากับความเป็นไปได้ใหม่ทางศิลปะ
การนำเสนอครั้งนี้จึงไม่ได้มุ่งเพียงการแสดง “ผลลัพธ์” ของการเก็บข้อมูล แต่เป็นการทดลองว่าองค์ความรู้ทางกายสามารถถูกบันทึก วิเคราะห์ และแปลงไปสู่รูปแบบใหม่ ก่อนกลับเข้าสู่กระบวนการสร้างสรรค์ได้อย่างไร และเทคโนโลยีจะสามารถทำหน้าที่เป็นเครื่องมือในการขยายการเรียนรู้ โดยไม่แทนที่ประสบการณ์และการถ่ายทอดผ่านร่างกายได้หรือไม่
Re-mapping Tradition in Thailand and Southeast Asia มุ่งวางรากฐานสำหรับเครือข่ายและฐานความรู้ร่วมด้านนาฏศิลป์ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเชื่อมโยงศิลปิน นักวิชาการ สถาบันการศึกษา นักพัฒนาเทคโนโลยี และองค์กรด้านศิลปวัฒนธรรมเข้าด้วยกัน เพื่อให้นาฏศิลป์ดั้งเดิมไม่ได้ดำรงอยู่เพียงในฐานะมรดกที่ต้องอนุรักษ์ แต่สามารถเป็น “องค์ความรู้ที่มีชีวิต” และเป็นทรัพยากรสำหรับการศึกษา การวิจัย เทคโนโลยี และการสร้างสรรค์ของคนรุ่นต่อไป
