รางวัล "ศิลปาธร" เป็นรางวัลที่อยู่ภายใต้โครงการสรรหาศิลปินดีเด่นร่วมสมัยดีเด่นรางวัล "ศิลปาธร" ซึ่งเป็นโครงการหนึ่งที่อยู่ในความรับผิดชอบของสำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัยผู้ เริ่มดำเนินการ ครั้งแรกในปี พ.ศ. ๒๕๔๗ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อการส่งเสริม สนับสนุน และเชิดชูเกียรติศิลปินร่วมสมัยที่มีความมุ่งมั่น มานะสร้างสรรค์ผลงานมาอย่างต่อเนื่อง ได้สามารถก้าวไปในเส้นทางอาชีพได้อย่างมั่นคงและมีกำลังใจในการสร้างสรรค์งานอย่างอิสระ

การคัดสรรศิลปินร่วมสมัยดีเด่นได้ดำเนินมาอย่างเข้มข้น จากคณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิในสาขาต่างๆ ได้ทำการคัดสรรศิลปินที่มีคุณสมบัติและมีเหมาะสมเป็นผู้ที่ได้รับรางวัล "ศิลปาธร" ประจำปี พ.ศ. ๒๕๕๐ จำนวนทั้งสิ้น ๗ ท่าน ใน ๕ สาขา ดังนี้
สาขาทัศนศิลป์ จำนวน ๓ ท่าน  ดังนี้
๑.      นางพินรี  สัณฑ์พิทักษ์
๒.     นายวสันต์  สิทธิเขตต์
๓.     นายฤกษ์ฤทธิ์  ตีระวนิช

สาขาวรรณศิลป์ จำนวน ๑ ท่าน ดังนี้
๑.      นายศิริวร แก้วกาญจน์

สาขาคีตศิลป์  จำนวน ๑ ท่าน ดังนี้
๑.      นายณรงค์  ปรางค์เจริญ

สาขาศิลปะการแสดง จำนวน ๑ ท่าน
๑.      นายนิมิตร  พิพิธกุล

สาขาภาพยนตร์ จำนวน ๑ ท่าน ดังนี้
๑.      นายธัญสก  พันสิทธิวรกุล

โอกาสนี้สำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัยจะได้มีการจัดแถลงข่าวในวันศุกร์ ที่ ๒๔ สิงหาคม พ.ศ.๒๕๕๐ เวลา ๑๓.๐๐ น. ณ หอศิลป์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ

ความเป็นมาของโครงการ
รางวัล "ศิลปาธร" เป็นรางวัลที่อยู่ภายใต้โครงการสรรหาศิลปินร่วมสมัยดีเด่นรางวัล "ศิลปาธร" ในความรับผิดชอบของสำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย กระทรวงวัฒนธรรม เริ่มดำเนินการครั้งแรกในปี พ.ศ.๒๕๔๗ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อการส่งเสริม สนับสนุน และเชิดชูเกียรติศิลปินร่วมสมัยรุ่นกลางที่มีอายุระหว่าง ๓๐-๕๐ ปี โดยประมาณ ซึ่งเป็นผู้มีความมานะสร้างสรรค์ผลงานมาอย่างต่อเนื่อง ให้สามารถก้าวไปในเส้นทางอาชีพได้อย่างมั่นคงและมีกำลังใจในการสร้างสรรค์งานอย่างอิสระ

ความหมายของ "ศิลปาธร"
"ศิลปาธร" มาจากคำว่า "ศิลปะ " กับคำว่า "ธร" ศิลปะหมายถึง ฝีมือ, ฝีมือทางการช่าง, การทำให้วิจิตรพิสดาร ส่วนคำว่า ธร หมายถึง การยึดไว้, ผู้ถือไว้, การทรงไว้, การมีไว้, ผู้รักษาไว้, ผู้ทรงไว้ ดังนั้นเมื่อรวมคำแล้ว "ศิลปาธร" จึงหมายถึง ผู้ทรงไว้ซึ่งศิลปะ และศิลปินดีเด่นผู้ได้รับรางวัล "ศิลปาธร"

สาขาและความหมายขอบข่าย
การสรรหาและการคัดเลือกศิลปินร่วมสมัยดีเด่นเพื่อรับรางวัล "ศิลปาธร" ได้กำหนดเป็น ๕ สาขา ได้แก่
๑. สาขาทัศนศิลป์ (Visual Arts) หมายถึง ศิลปะที่มองเห็นได้ด้วยตา ทั้งศิลปะสองมิติและสามมิติในประเภทงานวิจิตรศิลป์
งานวิจิตรศิลป์ (Fine Arts ) จำแนกเป็น
๑)     จิตรกรรม ได้แก่ ภาพเขียนสี และ ภาพลายเส้น
๒)    ประติมากรรม ได้แก่ งานปั้น และ แกะสลัก
๓)    ภาพพิมพ์ ได้แก่ ศิลปะการพิมพ์ด้วยกรรมวิธีต่างๆ เช่น การพิมพ์ด้วยแม่พิมพ์ไม้ หรือ โลหะ
เป็นต้น
๔)    ภาพถ่าย ได้แก่ ผลงานศิลปะภาพถ่ายที่เสนอด้วยสื่อและกรรมวิธีต่างๆ
๕)    สื่อประสม ได้แก่ ผลงานศิลปะที่สร้างสรรค์ขึ้นด้วยกรรมวิธีและเทคนิคต่างๆ อย่างอิสระ
ทั้งนี้รวมถึงงานศิลปะด้าน Media Arts
ผู้ที่อยู่ในข่ายการสรรหาและคัดเลือก ได้แก่ ศิลปิน (Artist), ภัณฑารักษ์ (Curator),
นักบริหารจัดการงานศิลปะ (Cultural Manager), ผู้ถ่ายทอดความรู้และมีผลงานสร้างสรรค์อย่างต่อเนื่อง

๒. สาขาศิลปะการแสดง (Performing Art ) หมายถึง ศิลปะการแสดงละคร นาฏศิลป์สากล (การแสดงสมัยใหม่หรือการแสดงที่เป็นสากล) การละเล่นและการแสดงพื้นบ้านประยุกต์
ผู้ที่อยู่ในข่ายการสรรหาและการคัดเลือก ได้แก่ ศิลปิน (Performing Artist) ผู้มีบทบาทสนับสนุน
ศิลปินในด้านต่างๆ (Supporting Artist) เช่น ผู้ผลิตผลงานการแสดง (Producer), ผู้บริหารงานแสดง, ผู้ออกแบบฉาก, ผู้กำกับการแสดง, นักออกแบบท่าเต้น (Choreographer) เป็นต้น และผู้ถ่ายทอดความรู้และมีผลงานสร้างสรรค์อย่างต่อเนื่อง
๓. สาขาคีตศิลป์ (Music) หมายถึง ดนตรีและขับร้อง

ผู้ที่อยู่ในข่ายการสรรหาและคัดเลือก ได้แก่
๑)     นักดนตรี หมายถึง ผู้เล่นดนตรีสากลและดนตรีไทยประยุกต์
๒)    นักร้อง
๓)    วาทยากร หมายถึง ผู้ควบคุมวงดนตรี ประเภทออเคสตรา (Orchestra), วงคลอรัส (Chorus), วงแชมเบอร์ (Chamber) ในระดับดีเลิศ
๔)    นักแต่งเพลง (Composer) หมายถึง ผู้ประพันธ์ดนตรีสำหรับวงดุริยางค์, วงแชมเบอร์ หรือวงขับร้องประสานเสียง
๕)    นักแยกและเรียบเรียงเสียงประสาน (Arranger)
๖)     ผู้ถ่ายทอดความรู้และมีผลงานสร้างสรรค์อย่างต่อเนื่อง
๗)    นักบริหารจัดการสถาบันดนตรีที่โดดเด่น ( Manager)

๔. สาขาวรรณศิลป์ (Literature ) หมายถึง ศิลปะการประพันธ์ที่เพียบพร้อมไปด้วยคุณค่าทางวรรณศิลป์ มีลักษณะลีลาเฉพาะตน รูปแบบการประพันธ์ มีทั้งกวีนิพนธ์ นวนิยาย เรื่องสั้น และบทละคร (ผลงานเขียนส่วนใหญ่ควรเป็นภาษาไทย)
ผู้ที่อยู่ในข่ายการสรรหาและคัดเลือก ได้แก่ กวี นักเขียน ผู้ถ่ายทอดความรู้ และมีผลงานการ
สร้างสรรค์อย่างต่อเนื่อง

๕. สาขาภาพยนตร์ (Film) หมายถึง ศิลปะการถ่ายทำ  การเล่าเรื่องการแสดงทั้งที่ผลิตด้วยฟิล์มภาพยนตร์ วีดีทัศน์ สื่อดิจิตอล และอื่นๆ มีขอบเขตการสร้างสรรค์งานกว้างขวาง ตั้งแต่ภาพยนตร์ทดลอง ภาพยนตร์สารคดี ภาพยนตร์ที่สร้างจากเรื่องจริงทั้งหมด ( Non-Fiction Film) ภาพยนตร์สั้นและภาพยนตร์บันเทิง
ผู้ที่อยู่ในข่ายการสรรหาและคัดเลือก ได้แก่ นักแสดง ผู้กำกับ (การแสดง หรือบท หรือฝ่ายศิลป์)
ผู้ผลิตผลงานภาพยนตร์ที่โดดเด่น, ผู้เขียนบท, ผู้ถ่ายทอดความรู้ และมีผลงานสร้างสรรค์อย่างต่อเนื่อง

รางวัล "ศิลปาธร"
ศิลปินรางวัล "ศิลปาธร" แต่ละท่านจะได้รับรางวัลประกอบด้วย เข็มเชิดชูเกียรติมูลค่า ๑๐,๐๐๐ บาท และเงินรางวัล ๑๐๐,๐๐๐ บาท

ซึ่งในปีที่ผ่านๆมา สำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัยได้ทำการมอบรางวัลอันทรงเกียรติไปแล้ว จำนวน ๑๕ ท่าน ดังนี้
ครั้งที่ ๑ พ.ศ. ๒๕๔๗
สาขาทัศนศิลป์ - เฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์
สาขาวรรณศิลป์ - ชาติ กอบจิตติ
สาขาคีตศิลป์ - ดนู ฮันตระกูล
สาขาภาพยนตร์ - เป็นเอก รัตนเรือง
สาขาศิลปะการแสดง - ประดิษฐ ปราสาททอง

ครั้งที่ ๒ พ.ศ. ๒๕๔๘
สาขาทัศนศิลป์ - พรชัย ใจมา
สาขาวรรณศิลป์ - ศักดิ์สิริ มีสมสืบ (กิตติศักดิ์ มีสมสืบ)
สาขาคีตศิลป์ - บัณฑิต อึ้งรังษี
สาขาภาพยนตร์ - อภิชาติพงศ์ วีระเศรษฐกุล
สาขาศิลปะการแสดง - มานพ มีจำรัส

ครั้งที่ ๓ พ.ศ. ๒๕๔๙
สาขาทัศนศิลป์ - ชาติชาย ปุยเปีย
สาขาวรรณศิลป์ - วินทร์ เลียววาริณ
สาขาคีตศิลป์ - ณัฐ ยนตรรักษ์
สาขาภาพยนตร์ - วิศิษฏ์ ศาสนเที่ยง
สาขาศิลปะการแสดง - พิเชษฐ์ กลั่นชื่น